Tài nguyên Dân ca Quan họ Bắc Ninh là một loại hình Di sản Văn hóa Phi vật thể Đại diện của Nhân loại (UNESCO công nhận năm 2009), mang tính chất nghệ thuật ca hát giao duyên và văn hóa cộng đồng sâu sắc.
1. Tính Chất Nghệ thuật và Văn hóa
Tính Đối đáp Giao duyên: Đây là đặc điểm cốt lõi. Quan họ là hình thức nghệ thuật sơn ca (hát không nhạc đệm, chỉ có tiếng người), thể hiện tình cảm thông qua các bài hát đối đáp giữa hai nhóm hát (liền anh, liền chị) thuộc hai làng kết chạ (kết nghĩa) khác nhau.
Tính Biểu tượng Làng xã: Quan họ gắn liền với sinh hoạt và phong tục của cộng đồng làng xã ở vùng Kinh Bắc. Việc kết chạ giữa các làng Quan họ là một nghi thức văn hóa quan trọng.
Tính Nghiêm ngặt về Lề lối: Quan họ có hệ thống lề luật và thứ tự hát nghiêm ngặt (như hát Lề, hát Giọng Vặt, hát Giã), đặc biệt là nguyên tắc "chơi Quan họ" (giao lưu, đối đáp) chứ không phải "hát Quan họ" (biểu diễn đơn thuần).
Giá trị Giáo dục và Thẩm mỹ: Thể hiện sự tinh tế, lịch thiệp trong giao tiếp và sự giàu có về kho tàng thơ ca dân gian, ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, và tình cảm đôi lứa.
2. Tính Chất Sinh hoạt và Tổ chức
Tính Cộng đồng: Quan họ được gìn giữ và truyền dạy chủ yếu qua sinh hoạt cộng đồng tại các Câu lạc bộ Quan họ và các Nhà chứa (nơi liền anh, liền chị gặp gỡ, luyện tập).
Tính Tự nguyện (Tài tử): Nghệ nhân Quan họ tham gia hát chủ yếu vì lòng yêu thích, say mê (tài tử), không mang tính chất chuyên nghiệp hóa hay kinh doanh.
Tính Mùa vụ Lễ hội: Hoạt động Quan họ gắn bó mật thiết với các Lễ hội truyền thống trong năm, đặc biệt là Hội Lim (Thị trấn Lim, Tiên Du), nơi diễn ra các buổi hát giao duyên và đối đáp công khai, đông vui nhất.
3. Tính Chất Bảo tồn và Phát huy
Di sản Phi vật thể: Là tài nguyên văn hóa cần được bảo tồn bằng cách truyền dạy trực tiếp từ nghệ nhân (liền anh, liền chị) cho thế hệ trẻ, vì nó nằm ở kỹ năng ca hát, lề lối và cách ứng xử.
Giá trị Du lịch Văn hóa: Quan họ là một trong những sản phẩm du lịch văn hóa hàng đầu của Bắc Ninh, thu hút du khách đến trải nghiệm văn hóa truyền thống và thưởng thức nghệ thuật ca hát cổ truyền.